Truy cập: 20,216,835 lượt

Một ví dụ nhỏ cho câu hỏi, vì sao chúng ta viết?

Có nhiều lý do để người trẻ đến với văn chương, và cũng có nhiều yếu tố làm họ phát triển hơn trong nghề viết. Tuy nhiên trong phạm vi bài viết này, tôi xin phép chỉ nói dưới góc độ không khí văn chương tác động thế nào đến người viết trẻ, qua trường hợp những cây bút trẻ hiện nay của An Giang.

Tôi thường ướm thử mình vào một cây xanh trong cánh rừng già cổ kính. Sẽ có biết bao điều để quan sát, tìm tòi; để rồi riêng mình lý giải bằng những con chữ nối nhau trải dài lên trang giấy. Trong sự say mê da diết ấy, tôi chắc rằng mình sẽ luôn có những người bạn: cây cối, hoa lá, suối sông… Vì vậy mà có lúc tôi hình dung rằng: nền văn học An Giang – quê hương tôi như một cánh rừng trù phú, trăm cây trăm hoa, tốt tươi và mang một màu xanh đầy sức sống. Dường như ít có tỉnh thành nào trên cả nước có được một thế hệ nhà văn trẻ, đông đảo và viết khỏe như An Giang. Được vậy, là cả một quá trình bồi đắp của con người và thời gian…

Những ngày đầu tiên chạm tay vào thế giới văn chương, tập tành viết lách, có người anh chia sẻ với tôi: “nghề viết là nghề cô độc”. Nhưng bây giờ, tôi hiểu thêm rằng, nghề viết không chỉ cô độc, mà đó còn là một nghề khai mở trong lòng mình một dòng sông tình cảm thắm đẫm, dạt dào… Và tất cả những dòng sông ấy đều gặp nhau ở cùng một nơi, đó là biển lớn.

Hơn 50 năm qua, kể từ ngày đất nước thống nhất, những người yêu mến văn chương An Giang quy tụ về như một mái nhà chung. Từ cái nền đất phù sa bồi lắng đến một ngôi làng cao ráo ấm cúng; từ ngôi nhà vách lá đến vách tường kiên cố, từ mái tranh đến mái ngói rêu phong. Quá trình ấy đã định danh nên một tiểu vùng văn chương trên bản đồ cả nước. Những nhà văn đi trước, như những con ong lặng lẽ, cần mẫn vừa bồi đắp cho tổ, vừa chăm chút cho ong non, để một ngày kia, những chú ong non sẽ trở thành những ong thợ trưởng thành, bay đi khắp nơi, đem về mật ngọt. Quá trình kế thừa và phát triển ấy lại tiếp tục sinh sôi và nối dài mãi…

Nếu những nhà văn tập kết và thành danh từ miền Bắc trở về, cùng những cây bút trưởng thành từ kháng chiến ra, không nhiệt tâm tập hợp, vun bồi thì đã không có một thế hệ nhà văn trẻ An Giang sau giải phóng nổi lên hùng hậu. Thế hệ 4X, 5X, 6X bấy giờ lao động nghệ thuật say mê, với bầu không khí đầy nhựa sống, đã tạo nên một mảnh đất vững trải, cao ráo, phì nhiêu mà thế hệ 7X, 8X, 9X kế thừa không phải rụt rè khi xây nên những tác phẩm của mình trên chính nền đất đã có nhiều cây cao, trĩu quả ấy. Chính cái không khí văn chương thấm đẫm nghĩa tình và sự tò mò rất bản năng của nghề văn, là đi tìm kiếm và lôi kéo đồng nghiệp ấy, đã tạo nên những lớp thế hệ nối tiếp nhau, liên tục không dứt như những lớp sóng của biển. Thế hệ trước khai mở, giúp đỡ, dẫn dắt thế hệ sau; người đi sau tự hào, tự tin, lắng nghe, học hỏi từ người đi trước. Tôi thấy một sợi dây xuyên suốt được nối từ những người đi trước, truyền lại những người đi sau như một truyền thống quý báu, một gia bảo của dòng họ.

Danh họa người Pháp – Auguste Rodin từng nói, người nghệ sĩ là người tạo ra tia lửa và nhóm bùng lên ngọn lửa. Câu nói ấy thật đúng nếu so vào nền văn học tỉnh An Giang. Ngược dòng thời gian, qua những câu chuyện kể, có anh biên tập viên gò lưng trong ánh đèn dầu thời bao cấp, sửa từng trang bản thảo đầu tiên của thầy giáo trẻ từ miệt Tây Phú hiu quạnh gửi ra, có vẽ kèm mấy con chim hạt bay về trong khói lam chiều nhập nhoạng xa xa. Có nhà thơ nghèo đạp xe đòn dông, treo lủng lẳng phía trước là mấy chồng thơ, cọc cạch mười mấy cây số đường đá, tìm đứa học trò viết bài thơ có nét lạ trên báo tường, khi nó vừa trèo cây cam thảo vừa tưởng tượng mình sẽ mọc cánh và bay. Có những nhà văn tâm huyết duy trì cho bằng được giải thưởng văn chương Thủ Khoa Nghĩa suốt nhiều năm liền để “khuấy bùn tìm bọt”. Có thầy giáo ngồi trong đêm đọc từng bài thơ của học trò để góp ý, sửa chữa và truyền ngọn lửa nghề… Để rồi, một loạt những cây bút trẻ (thậm chí rất trẻ) trình làng, nhiều nhà văn thành danh và không ít người trong số họ sau này trở thành những “cây đa cây đề”, định danh nên một vùng văn học nơi miền sơn cước biên thùy, đầy tiềm năng và sức sống.

Có lẽ, không có nghề nào lạ kỳ như nghề này. Những người xa lạ, chỉ thấy tên nhau trên báo mà khi gặp mặt lại hồ hỡi như đã gặp nhau từ rất lâu rồi. Có khi thân thiết như anh em ruột thịt. Những buổi cà phê, trà đá; những buổi rủ nhau tìm đến nhà thằng học trò chăn vịt giọng văn như tiếng gió đồng, không ai nghĩ rằng mình sẽ phát hiện nên một nhà văn. Chỉ duy nhất một điều, người viết luôn khát khao tìm gặp thêm những người đồng cảnh ngộ với mình, để có thêm nữa những “đồng minh”.

Phải chăng, vì lẽ ấy mà những dòng sông đã gặp nhau trước khi hòa về biển lớn, tạo nên một vùng châu thổ màu mỡ và đặc sắc…

Phải chăng, đằng sau sự thành danh của nhiều nhà văn An Giang đều có bóng dáng của những người anh người chị đi trước, hết lòng chia sẻ tâm tình, truyền lửa cho em út trong những ngày mới tập tễnh bước vào văn chương.

Phải chăng, sau cánh rừng già luôn có những mùa rừng non nối tiếp nhau sinh sôi phát triển. Tôi tin rằng, truyền thống kế thừa ấy, chính là thứ phù sa lung linh nhất, đẹp đẽ nhất, tốt tươi nhất tạo nên sự sung túc cho ngôi làng văn học An Giang, xanh tươi nối tiếp…

Ngày nay, công nghệ thông tin lớn mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc gặp gỡ giao lưu văn chương trên các phương tiện mạng. Thông qua đó người viết dễ dàng kết nối, học hỏi giao lưu với nhau, không phải mất nhiều thời gian và công sức đi tìm như ngày xưa nữa. Mạng xã hội sẽ là nơi để người viết trong tương tác với nhau và với cả đời sống đang trải ra trước mắt.

Tuy nhiên, vẫn chưa thể nói một cách chắc chắn rằng, thế hệ kế thừa sắp tới sẽ rầm rộ, vừa đông vừa khỏe như trước.

Ngày nay văn chương dường như không còn là món ăn tinh thần số 1 với những người trẻ nữa. Nhiều thứ nhanh nhạy và hấp dẫn thu hút họ hơn; điện thoại, game show và những tin tức giật gân làm giới trẻ không mấy mặn mà với chuyện sách vở và chữ nghĩa. Người ta có nhiều chọn lựa cho việc giải trí cũng như bồi đắp tinh thần và dễ dàng tắt lửa ngay từ những khó khăn đầu tiên khi dấn bước vào nghiệp sáng tác văn chương. Chính vì vậy mà sự cô đơn của những chồi non văn chương mới nhú mầm lên, rất dễ bị mất lửa trước khi bám rễ vào cái nền đất vững chắc, màu mỡ mà những nhà văn đi trước đã dày công vun đắp.

Không thể phủ nhận, văn chương và công việc sáng tác bản thân nó đã mang tính tự vận động, không thể học qua trường lớp và cũng khó mà dạy nhau một cách bài bản được. Tuy nhiên tôi vẫn đánh giá cao không khí văn chương, bởi chính không khí ấy, người trẻ lắng nghe và đúc kết được nhiều điều. Vốn sống ra sao? Cần đọc gì? Cần viết thế nào để cởi mở mình mới hơn? – Những câu hỏi ấy được đặt ra dưới góc nhìn người đi trước và người đi sau sẽ tạo ra cho các cây bút trẻ được một từ trường cho việc sáng táo của mình. Điều đó cũng phần nào giúp các bạn rút ngắn được thời gian tự tích lũy kinh nghiệm, nếu tự thân sáng tác cô độc một mình trên con đường chữ nghĩ rộng thênh thang và vô định!

Chính vì những điều nói trên, tôi tôi tha thiết mong rằng, những người viết trẻ chúng tôi sẽ có được thêm nhiều buổi gặp gỡ, giao lưu không chỉ trong phạm vi những người trẻ, mà cả nhiều thế hệ với nhau. Anh em viết, thế hệ đi trước và thế hệ đi sau sẽ có nhiều hơn nữa những dịp gặp nhau, chia sẻ kỷ niệm, cảm xúc và thăm hỏi nhiều điều trong đời sống cũng như sáng tác. Tôi tin rằng trong những buổi gặp gỡ ấy, chúng ta sẽ đánh thức được những dòng dung nham đang âm thầm, chờ cơ hội phun trào… như chính những nhà văn An Giang hôm nay, ngày nào còn là một cây bút trẻ, đã hồ hởi, hồn nhiên và tự tin đến với văn chương bằng những gửi gắm đầu đời vào những người anh, người chị của mình. Mai này, những cây bút trẻ ấy sẽ nhớ và sẽ bồi thêm động lực mỗi khi tự hỏi lòng, vì sao chúng ta viết?

LÊ QUANG TRẠNG

Share on Myspace

Các bài khác

 
Trang Thơ Minh Đan

Top